Logo

władza rodzicielska
Podstawa prawna ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
(Dz. U.  Nr 9, poz. 59 z późn. zm.)
 

POJĘCIE

ZAKRES WŁADZY RODZICIELSKIEJ

WYKONYWANIE WŁADZY RODZICIELSKIEJ

REPREZENTACJA DZIECKA

OGRANICZENIE WŁADZY RODZICIELSKIEJ

ZAWIESZENIE WŁADZY RODZICIELSKIEJ

POZBAWIENIE WŁADZY RODZICIELSKIEJ

 

Pojęcie

Władza rodzicielska to uprawnienia i obowiązki rodziców względem dziecka.

Dziecko pozostaje aż do uzyskania pełnoletności ( ukończeniu 18 lat) pod władzą rodzicielską bowiem  nie jest w stanie samodzielnie prowadzić swoich spraw i wymaga pomocy ze strony osób dorosłych.

Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.

Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu. 

Jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę. 

 

Zakres władzy rodzicielskiej

Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.

Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo, a w sprawach, w których może samodzielnie podejmować decyzje i składać oświadczenia woli, powinno wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra. 

Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. 

Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.     

Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

Osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz sprawującym opiekę lub pieczę nad małoletnim zakazuje się stosowania kar cielesnych.

 

Wykonywanie władzy rodzicielskiej 

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. 

O istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.  

 

Reprezentacja dziecka

Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

Wyjątkowo żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka: 

   1)  przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską;

   2)  przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania.

Jeżeli żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, reprezentuje je kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej może nastąpić, wówczas gdy zagrożone jest dobro dziecka.   Polega ono na uszczupleniu określonych przez sąd opiekuńczy obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka.

Ograniczenie  władzy rodzicielskiej może polegać na:

  • zobowiązaniu rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania;
  • określeniu, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu albo poddaniu rodziców innym ograniczeniom;
  • poddaniu wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;
  • skierowaniu małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową opiekę nad dziećmi;
  • zarządzeniu o zabraniu dziecka z rodziny i umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczo-wychowawczej;

   

Zawieszenie   władzy rodzicielskiej

W razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie. będzie uchylone, gdy jego przyczyna odpadnie.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

Sąd opiekuńczy  może pozbawić  władzy rodzicielskiej, jeżeli nie może ona być wykonywana z powodu trwałej przeszkody (np. choroba psychiczna uniemożliwiająca wykonywanie władzy rodzicielskiej), gdy rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej (np. znęcają się nad dzieckiem) lub w sposób rażący zaniedbują swoje obowiązki względem dziecka (np. zaniedbują dziecko). Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

Decyzję o ograniczeniu, pozbawieniu lub zawieszeniu władzy rodzicielskiej podejmuje sąd rodzinny z urzędu ( z własnej inicjatywy) lub na wniosek ( np. drugiego rodzica) 

Wniosek o pozbawienie, ograniczenie lub zawieszenie praw rodzicielskich składa się w sądzie rejonowym, w wydziale rodzinnym i nieletnich.

Wzór wniosku o ograniczenie władzy rodzicielskiej znajduje się tutaj

Wzór wniosku o uregulowanie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej rodziców żyjących w rozłączeniu znajduje się tutaj